หลักสูตร การตรวจประเมินภายใน ระบบบริหารคุณภาพ (ISO 9001:2015/2026) ตามแนวทาง ISO 19011:2026 หลักสูตร 2 วัน

      องค์กรที่มุ่งมั่นสู่ความเป็นเลิศด้านคุณภาพจำเป็นต้องมีระบบการตรวจติดตามภายใน (Internal Audit) ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อประเมินความสอดคล้องของระบบบริหารคุณภาพกับข้อกำหนดของมาตรฐาน ISO 9001 รวมถึงตรวจสอบประสิทธิผลของกระบวนการทำงาน และค้นหาโอกาสในการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง การตรวจประเมินภายในจึงไม่ใช่เพียงกิจกรรมเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนการรับรองจากหน่วยงานภายนอก แต่เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริหาร ลูกค้า และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ว่าองค์กรสามารถรักษามาตรฐานและพัฒนาประสิทธิภาพการดำเนินงานได้อย่างยั่งยืน

      อย่างไรก็ตาม ผู้ตรวจประเมินภายในจำนวนไม่น้อยยังคงมุ่งเน้นการตรวจเอกสารหรือการค้นหาข้อบกพร่อง มากกว่าการประเมินประสิทธิผลของกระบวนการและการสร้างคุณค่าให้กับองค์กร ส่งผลให้การตรวจประเมินไม่สามารถสะท้อนปัญหาที่แท้จริง หรือสนับสนุนการพัฒนาองค์กรได้อย่างเต็มศักยภาพ ขณะเดียวกัน แนวทางการตรวจประเมินตามมาตรฐาน ISO 19011:2026 ได้ให้ความสำคัญกับการตรวจแบบอิงความเสี่ยง (Risk-based Auditing) การใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ (Objective Evidence) การตรวจตามกระบวนการ (Process-based Audit) และการสร้างทัศนคติของผู้ตรวจประเมินในฐานะ "ผู้สร้างคุณค่า" มากกว่าผู้จับผิด

      หลักสูตร Special Course – การตรวจประเมินภายในระบบบริหารคุณภาพ (ISO 9001:2015/2026) ตามแนวทาง ISO 19011:2026 ได้รับการออกแบบเพื่อพัฒนาความรู้ ทักษะ และแนวคิดของผู้ตรวจประเมินภายในให้สามารถวางแผน ดำเนินการตรวจ สัมภาษณ์ เก็บรวบรวมหลักฐาน วิเคราะห์ผลการตรวจ และจัดทำรายงานได้อย่างเป็นระบบตามแนวทางสากล พร้อมทั้งประยุกต์ใช้เครื่องมือสำคัญ เช่น Process Approach, Turtle Diagram, Audit Trail, Risk-based Thinking และ Root Cause Analysis ผ่านกิจกรรม Workshop และการจำลองสถานการณ์การตรวจจริง (Simulated Audit) เพื่อให้ผู้เข้าอบรมสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการตรวจประเมินภายในองค์กรได้อย่างมั่นใจ มีประสิทธิภาพ และสามารถยกระดับระบบบริหารคุณภาพให้เกิดการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (Continual Improvement) ได้อย่างเป็นรูปธรรม

วัตถุประสงค์

      1.       อธิบายและตีความข้อกำหนดของมาตรฐาน ISO 9001:2015/2026 ที่เกี่ยวข้องกับการตรวจประเมินภายในได้อย่างถูกต้อง พร้อมเชื่อมโยงข้อกำหนดกับหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ต้องตรวจสอบ

      2.       เข้าใจหลักการและแนวทางการตรวจประเมินตามมาตรฐาน ISO 19011:2026 รวมถึงสามารถวางแผนการตรวจประเมินโดยใช้แนวคิด Process-based และ Risk-based Auditing ได้อย่างเป็นระบบ

      3.       พัฒนาทักษะการเตรียม Audit Checklist การสัมภาษณ์ การเก็บรวบรวมหลักฐาน การวิเคราะห์ข้อมูล และการติดตามเส้นทางการตรวจ (Audit Trail) เพื่อให้การตรวจประเมินมีประสิทธิภาพและสร้างคุณค่าแก่องค์กร

      4.       สามารถประเมินผลการตรวจ แยกประเภทข้อบกพร่อง (Major NC, Minor NC และ OFI) และจัดทำรายงานผลการตรวจ รวมถึงเขียน Nonconformity Statement ตามหลัก P-C-E ได้อย่างเป็นมืออาชีพ

      5.       ประยุกต์ใช้เครื่องมือ Root Cause Analysis และแนวทางการติดตามการแก้ไขและป้องกัน (CAPA Follow-up) เพื่อประเมินประสิทธิผลของการปรับปรุง และสนับสนุนการพัฒนาระบบบริหารคุณภาพอย่างต่อเนื่อง

      6.       เสริมสร้างบทบาทและทัศนคติของผู้ตรวจประเมินภายในให้เป็นที่ปรึกษาเชิงพัฒนา (Value-added Internal Auditor) ที่สามารถสร้างความเชื่อมั่น ส่งเสริมการปฏิบัติตามข้อกำหนด และเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานขององค์กรได้อย่างยั่งยืน

เปิดการอบรม & ทำความรู้จัก

   •    ชี้แจงวัตถุประสงค์และ learning outcomes ของหลักสูตร

   •    ทำแบบทดสอบก่อนการอบรม (Pre-Test)

Module 1: ISO 9001:2015 Requirements Refresher (Focus on Auditing Points)

1.ทบทวนภาพรวมข้อกำหนดหมวด 4-10 จากมุมมองของ Auditor เข้าใจข้อกำหนดทันทีแบบภาพรวมในสิบนาทีแรก

   •    การมองข้อกำหนดผ่านแว่นของ Auditor: ไม่ใช่การอ่านข้อความ แต่คือการมองหา "หลักฐานเชิงประจักษ์" (Objective Evidence)

2.จุดเน้นสำคัญ: บริบทองค์กร (Context), ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย, ความเสี่ยงและโอกาส (Risk & Opportunity), และแนวคิด Process Approach

เจาะลึกข้อกำหนดสำคัญที่มักหลุดสำรวจ

   •    Clause 4 (Context & Stakeholders): ตรวจอย่างไรว่าบริบทและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียถูกนำไปใช้จริง ไม่ใช่แค่กระดาษแปะผนัง (รวมอัปเดตประเด็น Climate Change)

   •    Clause 5 (Leadership & Commitment): เทคนิคการตรวจผู้บริหารระดับสูงโดยไม่เกร็ง และการเช็ก Quality Policy Deployment

   •    Clause 6 (Risk & Opportunities): การตรวจวัดว่าประเมินความเสี่ยงแล้ว นำไปสู่ Action Plan จริงหรือไม่

   •    Clause 7 & 8 (Support & Operation): การตรวจ Organizational Knowledge, Competency และการควบคุมการเปลี่ยนแปลง (Change Management)

   •    Clause 9 & 10 (Evaluation & Improvement): การตรวจ Management Review และการเชื่อมโยงผลการวิเคราะห์ข้อมูลสู่การปรับปรุง

3.อัปเดตสำคัญ: การบูรณาการประเด็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change Amendments) เข้ากับการตรวจ ISO 9001

Module 2: ISO 19011:2026 Auditing Guidelines & Mindset

   •    หลักการตรวจประเมิน 7 ประการ: Integrity, Fair Presentation, Due Professional Care, Confidentiality, Independence, Evidence-based Approach, Risk-based Approach

   •    Auditor Mindset: การปรับเปลี่ยนทัศนคติจาก "จับผิด" เป็น "หาความสอดคล้องและช่องทางพัฒนา" (Find Compliance & Improvement)

   •    การแบ่งบทบาทในการตรวจ: ความต่างระหว่าง Auditor ใหม่ (เก็บหลักฐาน/สัมภาษณ์พื้นฐาน) และ Auditor เดิม (Audit Leader / เจาะลึกกระบวนการซับซ้อน)

Module 3: Process Approach & Turtle Diagram Analysis

1.การมองระบบแบบ Process-based: การตรวจเชื่อมโยง Input , Activity, Output และการวัดผล KPI

2.การใช้ Turtle Diagram วาง Audit Trail

   •    With What? (เครื่องมือ/อุปกรณ์) / With Whom? (บุคลากร/สมรรถนะ)

   •    How? (ขั้นตอน/เอกสาร) / Key Results? (ตัววัดผล KPI/เป้าหมาย)

3.เทคนิคการไล่สายการตรวจ (Audit Trail) จากแผนกหนึ่งไปยังอีกแผนกหนึ่ง (Cross-functional Link)

โจทย์กิจกรรม: ให้แต่ละกลุ่มเลือกกระบวนการจริงในองค์กร (เช่น ซื้อ, จัดจ้าง, ผลิต, ควบคุมคุณภาพ, HR)

การปฏิบัติ

   •    วิเคราะห์กระบวนการด้วย Turtle Diagram

   •    ดึงข้อกำหนด ISO 9001 ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการนั้นๆ ออกมา

   •    สร้าง Audit Checklist ที่ใช้คำถามเปิด (5W1H) และระบุหลักฐานที่ต้องขอดูจริง

สำหรับ Auditor เดิม: ให้เพิ่มประเด็น Risk Assessment และ KPI Failure Scenarios ลงใน Checklist

สำหรับ Auditor ใหม่: เน้นการเรียงลำดับคำถามตามขั้นตอนการทำงานจริง

Q&A และบทสรุป

   •Key Success Factor

   •นำเสนอ Checklist ของแต่ละกลุ่ม วิทยากรให้ข้อคิดเห็นเพื่อนำไปปรับใช้ในวันรุ่งขึ้น

วันที่ 2

เปิดการอบรม & ทำความรู้จัก

   •เทคนิคการตรวจจริง การตัดสินผล และการเขียนรายงาน

Module 4: Audit Execution & Interviewing Psychology

   •จิตวิทยาการสัมภาษณ์: การละลายพฤติกรรมผู้รับการตรวจ การสร้างความไว้วางใจ

   •การใช้เทคนิคคำถาม: Open Question (เปิดประเด็น), Closed Question (ยืนยัน), Probing Question (เจาะลึกเมื่อสงสัย)

   •เทคนิคการสุ่มตัวอย่าง (Audit Sampling): สุ่มอย่างไรให้เป็นตัวแทนที่ดี และได้หลักฐานที่โต้แย้งไม่ได้

   •การรับมือสถานการณ์ยากลำบาก: เมื่อผู้รับการตรวจบ่ายเบี่ยง, เอกสารสูญหาย, หรือเกิดความขัดแย้งในห้องตรวจ

การจับคู่/จับกลุ่มบทบาท: แบ่งทีมเป็น Auditor และ Auditee ตามสถานการณ์จำลอง (Scenario) ที่เตรียมไว้

การดำเนินกิจกรรม

   •Auditor ใช้ Checklist จากวันแรกในการลงมือสัมภาษณ์และขอดูหลักฐานจริง

   •Auditee รับบทบาทตามบทที่ได้รับ (มีทั้งร่วมมือดี และมีประเด็นปกปิดข้อมูล)

   •ฝึกการจดบันทึก Audit Notes อย่างมีระบบ (จดชื่อเอกสาร เลขที่ รหัสสินค้า เพื่อใช้เป็นหลักฐาน)

Module 5: Audit Findings & Writing Non-Conformity (NC)

1.เกณฑ์การตัดสินผลการตรวจ: Major NC vs Minor NC vs Opportunity for Improvement (OFI)

2.โครงสร้างการเขียน NC แบบมืออาชีพ (หลัก P-C-E)

   •    Problem (P): เกิดปัญหาอะไรขึ้น (ระบุข้อเท็จจริง)

   •    Clause (C): ผิดข้อกำหนด ISO 9001 ข้อไหน หรือผิด WI/Procedure ข้อใด

   •    Evidence (E): หลักฐานเชิงประจักษ์คืออะไร (ระบุเลขที่/วันที่/ตัวอย่างที่พบ)

3.ข้อควรระวังในการเขียน NC: หลีกเลี่ยงการใช้อารมณ์ คำอคติ หรือการเขียนสั้นเกินไปจนผู้รับการตรวจนำไปแก้ไขไม่ได้

โจทย์กิจกรรม: นำข้อมูลหลักฐานที่ได้จากการจำลองการตรวจในเช้าช่วงที่ 2 มาวิเคราะห์

การปฏิบัติ

   •    พิจารณาว่าหลักฐานที่พบเป็น NC (Major/Minor) หรือ OFI

   •    ฝึกร่าง NC Statement ตามหลัก P-C-E

   •    จำลองการประเมิน Root Cause (5 Whys) ร่วมกับ Auditee ว่าสาเหตุที่แท้จริงคืออะไร

Module 6: Closing Meeting, CAPA 

   •    การเปิด-ปิดการตรวจประเมินอย่างมีประสิทธิภาพ: สรุปภาพรวมจุดแข็ง (Strengths) และจุดที่ต้องปรับปรุง

   •    การติดตามผล Action Plan (CAPA Follow-up): วิธีการตรวจประเมินประสิทธิผลของการแก้ไข (Effectiveness Verification)

Q&A และบทสรุป

   •    Key Success Factor

   •    สรุปใจความสำคัญ ประเด็นกฎหมายที่ห้ามพลาด และแนวทางการรักษามาตรฐานอย่างยั่งยืน

   •    ทำแบบทดสอบหลังการอบรม (Post-Test)

สัมมนานี้ได้รับประกาศนียบัตร