หลักสูตรฝึกอบรม กฎหมายสิ่งแวดล้อมตามระบบ ISO 14001:2015

หลักการและเหตุผล

    ในปัจจุบัน ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมได้กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการดำเนินธุรกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทั้งจากข้อกำหนดทางกฎหมาย มาตรฐานสากล และความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) โดยเฉพาะองค์กรที่นำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐาน ISO 14001:2015 มาใช้ จำเป็นต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับ “การระบุและปฏิบัติตามกฎหมายสิ่งแวดล้อม (Legal Compliance)” ซึ่งถือเป็นข้อกำหนดหลักที่มีผลต่อความน่าเชื่อถือและความยั่งยืนขององค์กร

    อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่พบในหลายองค์กรคือ การจัดทำ Legal Register ยังไม่เชื่อมโยงกับ Environmental Aspect อย่างแท้จริง ขาดระบบการติดตามและประเมินผล (Compliance Evaluation) ที่เป็นรูปธรรม รวมถึงการขาดความเข้าใจในข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง เช่น Clause 6.1.3 และ 9.1.2 ส่งผลให้เกิดความเสี่ยงทั้งในด้านกฎหมาย เช่น ค่าปรับ การถูกระงับการดำเนินงาน ตลอดจนผลกระทบต่อภาพลักษณ์องค์กรและความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR)

    หลักสูตรนี้จึงถูกออกแบบเพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และทักษะเชิงปฏิบัติในการบริหารจัดการกฎหมายสิ่งแวดล้อมให้สอดคล้องกับข้อกำหนด ISO 14001:2015 และแนวโน้มมาตรฐานในอนาคต โดยเน้นการเชื่อมโยงกฎหมายกับความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม (Risk-based Thinking) พร้อม Workshop การจัดทำ Legal Register และการประเมิน Compliance เพื่อให้องค์กรสามารถควบคุมความเสี่ยงเชิงรุก และยกระดับระบบสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

วัตถุประสงค์

    1.     เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเข้าใจข้อกำหนดด้านกฎหมายสิ่งแวดล้อมตาม ISO 14001:2015 และแนวโน้มของมาตรฐานในอนาคต

    2.     เพื่อให้สามารถระบุ วิเคราะห์ และเชื่อมโยงกฎหมายสิ่งแวดล้อมกับ Environmental Aspect และความเสี่ยงขององค์กรได้

    3.     เพื่อพัฒนาทักษะในการจัดทำ Legal Register ที่ถูกต้อง ครบถ้วน และสามารถใช้งานได้จริง

    4.     เพื่อให้สามารถออกแบบและดำเนินการระบบการประเมินการปฏิบัติตามกฎหมาย (Compliance Evaluation) ได้อย่างเป็นระบบ

    5.     เพื่อสร้างความเข้าใจในการจัดเตรียมหลักฐาน (Evidence) และการติดตามผล เพื่อรองรับการตรวจประเมินทั้งภายในและภายนอก

    •     Pre-test

Introduction & Awareness

    1.     แนวโน้มสำคัญ What’s New in ISO 14001:2026

    2.     ISO 14001 คืออะไร (High Level Structure)

    3.     Risk-based Environmental Management

    4.     ทำไม “กฎหมายสิ่งแวดล้อม” สำคัญ

    5.     ความเสี่ยงหากไม่ปฏิบัติตาม (ค่าปรับ / ปิดโรงงาน / CSR)

ข้อกำหนด ISO 14001 ที่เกี่ยวกับกฎหมาย

    1.     อ้างอิง Clause 6.1.3 → Legal & Other Requirements

    2.     อ้างอิง Clause 9.1.2 → Evaluation of Compliance

    3.     Evidence base: Legal Register, Evidence การปฏิบัติตาม, การติดตามและประเมินผล

    4.     สิ่งที่ “ต่างจากเดิม” ISO 14001:2015 และ ISO 14001:2026 (แนวโน้ม)

กฎหมายสิ่งแวดล้อม (Thailand + Risk Link)

กฎหมายสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง (ประเทศไทย)

    •     พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535

    •     พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535

    •     พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535

แยกตามประเภท

    •     อากาศ: ค่าการปล่อย (Emission), ปล่องระบาย

    •     น้ำเสีย: ค่ามาตรฐานน้ำทิ้ง, การตรวจวิเคราะห์

    •     ของเสีย / กากอุตสาหกรรม: การจัดเก็บ / ขนส่ง / กำจัด, เอกสารกำกับ (Manifest)

    •     สารเคมี: SDS / Storage / Label, การรายงาน

Workshop: Legal Register

กิจกรรม

    1.     ระบุ Aspect เช่น น้ำเสีย, อากาศ, ของเสีย

    2.     เชื่อมโยงกับกฎหมาย

    3.     จัดทำตาราง Legal Register

Compliance Evaluation

จาก “ตรวจย้อนหลัง” → “ควบคุมล่วงหน้า”

1.     ขั้นตอน: ตรวจว่ามีกฎหมายอะไรบ้าง, ตรวจว่าปฏิบัติตามหรือไม่, บันทึกผล

2.     ตัวอย่างแบบประเมิน

3.     โครงสร้างระบบที่องค์กรต้องมี

    •     Legal Register Update กฎหมาย, ครอบคลุมทุก Aspect

    •     Compliance Evaluation

    •     Evidence Report น้ำ / อากาศ, Manifest ของเสีย, Inspection record

    •     Action Plan กรณีไม่สอดคล้อง

4.     Tips

    •     Legal register ต้อง “link กับ Aspect”

    •     ต้องมี “Responsible person”

    •     Evidence ต้อง trace ได้จริง

    •     Update กฎหมายต้องมี source (ราชกิจจาฯ / consultant)

ทบทวนและสรุปก่อนจบหลักสูตร Review overall training in Day one.

    •     Key Takeaways & Key Clauses

    •     Q&A

    •     Post Test

สัมมนานี้ได้รับประกาศนียบัตร